Debaty sejmoweXIV Kadencja

Interpelacja w sprawie praw pracowniczych osób pracujących w formie samozatrudnienia

   Wielce Szanowna Pani Minister! W połowie 2005 r. nowelizacja ustawy wprowadziła zmniejszenie składki na ubezpieczenie społeczne dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą. Ustawa ta w wyniku wprowadzenia tych zapisów spowodowała zdynamizowanie procesu powstawania małych firm, a zwłaszcza rejestracji działalności gospodarczej przez osoby fizyczne, ale przyczyniła się również do niebezpiecznych zjawisk na rynku pracy.    Sytuacja prawna, jaka powstała po wejściu w życie tej nowelizacji, zachęciła pracodawców do szerszego opierania stosunku pracy o formę samozatrudniania. Wielu pracodawców wolało przekonać pracowników do zakładania własnych firm w celu ograniczenia wydatków na ubezpieczenie społeczne. Niestety zaoszczędzone w ten sposób środki nie zostały wykorzystane na tworzenie nowych miejsc pracy. Pracownicy natomiast w obawie o miejsca pracy, często zbyt pochopnie i bez należytej wiedzy, przystawali na te nowe warunki.    Zwrócić należy jednak uwagę na istotne różnice między stosunkiem pracy opartym na umowie o pracę a samozatrudnieniem.    W przypadku stosunku pracy prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy regulują zapisy prawa pracy. Pracownik ma obowiązek świadczenia pracy, a pracodawca jest zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia, opłacania składek ZUS oraz odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy. Pracownikowi przysługuje też prawo do urlopu i szereg innych uprawnień określonych i gwarantowanych przez Kodeks Pracy. Ewentualne spory są rozstrzygane przez sądy pracy, które - jak powszechnie wiadomo - działają znacznie szybciej od sądów cywilnych.    W przypadku pracy na zasadach samozatrudnienia prawa i obowiązki stron określone są w umowie cywilnoprawnej. Zdecydowana większość obowiązków spoczywa wówczas na pracowniku, który samodzielnie ponosi odpowiedzialność za świadczenia na rzecz ZUS, US i inne. Osoba współpracująca z zakładem pracy nie jest pracownikiem, więc nie przysługuje jej odpłatny urlop wypoczynkowy. Ponadto należy zwrócić uwagę, że umowa cywilnoprawna znacznie słabiej chroni przedstawiciela działającego w oparciu o samozatrudnienie niż pracownika zatrudnionego w oparciu o przepisy prawa pracy.    Biorąc powyższe pod uwagę, zapytuję Panią Minister:    - Czy posiada Pani wiedzę na temat, w jakim stopniu przywoływana nowelizacja wpłynęła na zmiany stosunków pracy na samozatrudnianie się pracowników oraz czy proces ten nie odbywał się ze szkodą dla pracowników?    - Czy Państwowa Inspekcja Pracy zauważyła podczas swoich kontroli naruszenia praw pracowniczych w postaci zmuszania pracowników do przechodzenia na samozatrudnienie?    - W jaki sposób Ministerstwo zamierza dbać o prawa pracownicze osób świadczących pracę na zasadzie samozatrudnienia i czy działania te pozwolą uniknąć dalszych patologii na rynku pracy?    Z poważaniem    Poseł Michał Tober    Warszawa, dnia 5 czerwca 2006 r.