Debaty sejmoweXIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie realizowania przez sądy przepisów Kodeksu karnego skarbowego

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo pana marszałka z dnia 9 listopada 1999 r., nr SPS-0202-2785/99, uprzejmie przedstawiam stanowisko dotyczące interpelacji pana posła Marka Olewińskiego w sprawie realizowania przez sądy przepisów Kodeksu karnego skarbowego.    Ad pkt 1. Projekt ustawy Kodeks karny skarbowy został przekazany ministrowi sprawiedliwości przez przewodniczącego Zespołu Prawa Karnego Skarbowego Komisji ds. Reformy Prawa Karnego prof. dra hab. Zygfryda Siwika w dniu 4 stycznia 1999 r. W dniu 7 stycznia 1999 r. projekt ten skierowano do uzgodnień międzydepartamentowych i międzyresortowych, a po ich przeprowadzeniu w dniu 15 marca 1999 r. projekt Kodeksu karnego skarbowego wraz ze wstępnymi projektami aktów wykonawczych skierowano pod obrady Rady Ministrów.    W dniu 15 kwietnia 1999 r. projekt został zaaprobowany przez Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów, a w dniu 19 kwietnia przez Komitet Społeczny Rady Ministrów. W dniu 27 kwietnia 1999 r. Rada Ministrów, po wprowadzeniu stosownych poprawek, zaaprobowała projekt ustawy, a 17 maja 1999 r. projekt ten wraz z projektami aktów wykonawczych został skierowany przez prezesa Rady Ministrów pod obrady Sejmu RP.    Niezwłocznie po skierowaniu projektu ustawy Kodeks karny skarbowy pod obrady Sejmu Ministerstwo Sprawiedliwości przekazało do wszystkich sądów i prokuratur apelacyjnych i okręgowych dyskietki z tekstem projektu omawianej ustawy oraz z jej uzasadnieniem. Jednocześnie rozpoczęto cykl szkoleń w zakresie przedmiotowej problematyki dla sędziów, prokuratorów, a nawet dla kierowniczej kadry administracyjnej sądów. Szkolenia kontynuowane są na szczeblu centralnym, a także na poziomie apelacji i okręgów.    Tekst ustawy został opublikowany w dniu 15 października 1999 r. w DzU nr 83, poz. 930 i dopiero po tej dacie możliwe było wydanie wspomnianych wyżej aktów wykonawczych. Niezwłocznie po opublikowaniu kodeksu w Dzienniku Ustaw jego tekst wydany został w ramach serii ˝Nowa kodyfikacja karna˝ w nakładzie 8000 egzemplarzy, z przeznaczeniem dla wszystkich sędziów karnistów i prokuratorów.    Ad pkt 2. Na podstawie danych uzyskanych od organów finansowych przewidywać należy, że ogólny roczny wpływ spraw, które zostaną przejęte przez sądy od tych organów, wyniesie ok. 170 000 spraw, z których znakomitą większość (ponad 80%) stanowić będą sprawy o wykroczenia skarbowe.    Z uwagi na to, że K.k.s. przewiduje instytucję ˝dobrowolnego poddania się odpowiedzialności˝ można prognozować, że w 80% przejętych spraw sąd nie będzie przeprowadzał postępowania dowodowego, co wydatnie ograniczy pracochłonność ich załatwiania.    Aktualnie resort nie dysponuje danymi statystycznymi o wpływie w 1999 r. spraw karnych skarbowych do sądów powszechnych. Informacja ta zostanie opublikowana w sprawozdaniach statystycznych sądów za 1999 r. i powyższe dane będą dostępne pod koniec stycznia 2000 r.    Ad pkt 3. Odnośnie do przygotowania organizacyjnego sądów do przejęcia nowych kategorii spraw związanych z wejściem w życie Kodeksu karnego skarbowego należy stwierdzić, że w wyniku narad i konsultacji z prezesami sądów okręgowych, jakie odbywały się w ciągu bieżącego roku ustalono, że wobec nader zróżnicowanych warunków funkcjonowania sądów rejonowych nie jest możliwie przyjęcie jednolitych rozwiązań organizacyjnych. W związku z tym w wielu sądach sprawy skarbowe są rozpoznawane w dotychczasowych wydziałach karnych sądów rejonowych, w innych powstały odrębne komórki wewnętrzne. W oparciu o przewidywany wpływ tego rodzaju spraw, na wniosek kilku prezesów,wyodrębniono w wydziałach karnych niektórych sądów rejonowych oddzielne sekcje.    W związku z wejściem w życie ustawy Kodeks karny skarbowy dokonano wzmocnienia etatowego sądów poprzez przydział etatów sędziowskich i administracyjnych.    W ramach stałego doskonalenia zawodowego wszystkich pracowników sądów pojawiające się wątpliwości związane z praktycznym stosowaniem nowych przepisów są na bieżąco wyjaśniane.    Ad pkt 4. Na wstępie należy zaznaczyć, że zaległości, jakie powstały w rozpoznawaniu spraw sądowych w ostatnich latach, są nie tyle wynikiem niewłaściwej pracy sądów - chociaż i ten czynnik niekiedy występuje - ale przede wszystkim rosnącego wpływu ogółu spraw. W latach 1989-1998 w wyniku systematycznego rozszerzania zakresu właściwości sądów i wzrostu przestępczości wpływ ogółu spraw zwiększył się aż o 220% (z ok. 2 000 000 do 6 400 000).    Na przestrzeni dziesięciu lat tak dynamicznemu wzrostowi wpływu spraw sądowych nie towarzyszył, zwłaszcza w pierwszych latach, proporcjonalny wzrost liczby etatów sędziowskich i administracyjnych.    Problem wzmocnienia kadrowego sądów, stanowiącego fundamentalny czynnik rzutujący na sprawność postępowania w sprawach sądowych, jest jednym z priorytetowych zadań, które konsekwentnie realizuje obecne kierownictwo resortu sprawiedliwości od samego początku swej kadencji. Potwierdzeniem tej tezy jest fakt, iż w latach 1998-1999 miał miejsce największy od 1991 r. przyrost liczby etatów orzeczniczych w sądownictwie: 549 etatów sędziowskich, asesorów i aplikantów, a w tym:    - 123 dodatkowe etaty orzecznicze na rok 1998,    - 417 dodatkowych etatów orzeczniczych na rok 1999.    Jednocześnie nastąpił znaczny przyrost etatów pozostałych pracowników sądownictwa o 1855, w tym:    - 219 dodatkowych etatów na 1998 r.,    - 1636 dodatkowych etatów na 1999 r.    Przedstawione efekty w zakresie przyrostu liczby etatów obrazuje wyraźna dynamika ich wzrostu, która dla okresu 1998-1999 w stosunku do dodatkowych etatów przyznanych w 1997 r. w grupie orzeczniczej wynosi 137,3%, a w grupie pozostałych pracowników aż 245,7%.    Porównując dane za dwa ostatnie lata z poprzednimi latami, zauważa się zdecydowaną poprawę sytuacji etatowej w sądach. Dla przykładu: najmniejszy przyrost etatów orzeczniczych miał miejsce w latach 1994-1995 i wyniósł w sumie 382 etaty.    Godzi się wspomnieć, iż dopiero w 1998 r. weszła w życie nowa instytucja referendarza sądowego, który, jak się zakłada, zastąpi sędziego w prowadzeniu ksiąg wieczystych i rejestrów. Przewiduje się docelowo, iż około 500 sędziów zastąpionych przez referendarzy wzmocni inne wydziały w sądach powszechnych. Rzecz oczywista, że efekty utworzenia instytucji referendarza sądowego będą widoczne dopiero wtedy, gdy kolejne grupy kandydatów, po odbyciu aplikacji, wzmocnią kadrowo sądy rejonowe.    Mimo ustawicznych wysiłków kierownictwa resortu dla poprawienia warunków organizacyjnych funkcjonowania sądów i kierowania na ten cel stosunkowo dużych nakładów finansowych stan wyposażenia jednostek sądowych w nowoczesne urządzenia techniczne nie jest jeszcze w pełni zadowalający. Opóźnia to niejednokrotnie wykonywanie niezbędnych czynności pomocniczych w postępowaniu sądowym.    Niewątpliwie jednak jedną z najistotniejszych przyczyn niskiej sprawności postępowania jest gwałtowne obniżenie się poziomu pracy administracji sądowej, zwłaszcza w wielkich miastach. Kilkuletnie zaniedbania na tym odcinku doprowadziły do bezprecedensowej sytuacji, w której praca sekretarza sądowego, nisko wynagradzana, stała się tak nieatrakcyjna, że co drugi pracownik sądowy w dużym mieście, po paromiesięcznym przeszkoleniu, opuszczał sąd dla uzyskania lepszych warunków płacowych.    Dopiero w roku bieżącym nastąpił przełom. W grudniu 1998 r. weszła bowiem w życie długo oczekiwana ustawa o pracownikach sądów i prokuratury, która określa status urzędnika, ustalając jego wynagrodzenie w pewnej relacji do wynagrodzeń sędziów, a tym samym podnosząc rangę tego zawodu. Przyczyni się to niewątpliwie do stabilizacji sytuacji kadrowej w sądach i wykształcenia się korpusu wysoko kwalifikowanych sekretarzy, profesjonalnie wspomagających pracę sędziów. Efekty rozwiązań ustawowych staną się widoczne już w najbliższych latach, ale nie mogą nastąpić od razu, gdyż młoda kadra wymaga przeszkolenia.    Jednocześnie uprzejmie informuję, że w dniu 9 grudnia 1999 r. Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów przyjął projekt ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Z uwagi na to, że był on przez okres kilku miesięcy uzgadniany przez zainteresowane resorty, nie wejdzie w życie, jak planowano, z dniem 1 stycznia 2000 r. Z tą datą natomiast powstanie 200 wydziałów sądów rejonowych - które będą rozpatrywać w trybie uproszczonym drobne sprawy cywilne i karne, w tym sprawy o wykroczenia i przestępstwa karne skarbowe. W przyszłości wydziały te staną się sądami grodzkimi.    Dziękując panu posłowi za zainteresowanie i troskę o prawidłowe funkcjonowanie sądów, pragnę zapewnić, że kierownictwo resortu nie ustaje w działaniach na rzecz poprawy istniejącego stanu rzeczy.    Z poważaniem    Minister    Hanna Suchocka    Warszawa, dnia 22 grudnia 1999 r.