Debaty sejmoweXIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie konieczności zmiany polityki rządu wobec sektora paliwowo-energetycznego w związku ze strajkiem w KWK ˝Siersza˝

   W odpowiedzi na interpelację posła Rzeczypospolitej Polskiej, przewodniczącego Klubu Parlamentarnego PSL, pana Janusza Dobrosza, z dnia 8 listopada 1999 r., l.dz. 151/78/99, w sprawie konieczności zmiany polityki rządu wobec sektora paliwowo-energetycznego w związku ze strajkiem w KWK ˝Siersza˝ oraz skierowanymi w tej sprawie szczegółowymi pytaniami uprzejmie informuję, co następuje:    Ad 1. Gospodarka wolnorynkowa uzależnia wysokość cen zbytu węgla od wielkości podaży tego surowca i popytu na ten surowiec. Aktualnie występuje zdecydowana nadwyżka podaży nad popytem przy wyczerpujących się możliwościach dalszego składowania węgla i pozyskiwania nowych rynków zbytu.    W ubiegłym roku sprzedaż węgla osiągnęła poziom 114,3 mln t, w tym sprzedaż krajowa 86,6 mln t, przy średniej cenie zbytu ogółem 121,55 zł/t i średnim jednostkowym koszcie sprzedaży 145,84 zł/t.    W okresie 10 miesięcy br. sprzedaż węgla ukształtowała się na poziomie 88,26 mln t, w tym sprzedaż krajowa 66,6 mln t, przy średniej cenie zbytu ogółem wynoszącej 116,3 zł/t oraz jednostkowym koszcie sprzedaży 132,01 zł/t. Tym samym, pomimo znacznego obniżenia kosztów jednostkowych w stosunku do ubiegłego roku, obecnie koszt ten przewyższa średnią cenę zbytu o 15,71 zł/t.    Ad 2. Ustawodawstwo Unii Europejskiej zezwala na udzielanie przez państwo pomocy przemysłowi węgla kamiennego. Zasady stosowania pomocy państwa przemysłowi węglowemu reguluje decyzja Komisji 3632/93/ECSC z dnia 23 grudnia 1993 r. Decyzja ta określa cele, na które pomoc państwa może być przeznaczana. Dotyczą one:    - poprawy efektywności ekonomicznej celem zmniejszenia wielkości udzielanej pomocy,    - rozwiązywania problemów socjalnych i regionalnych powodowanych ograniczeniem działalności produkcyjnej,    - dostosowywania do wymaganych standardów ochrony środowiska.    Udzielana pomoc państwa w krajach Unii Europejskiej umożliwia prowadzenie procesu restrukturyzacji przemysłu węglowego.    Ad 3. Oczywiście znane mi są instrumenty administracyjno-ekonomiczne, o których pan poseł przypomina. Polska stosuje ochronę polskiego przemysłu węglowego,co opisano w pkt. 4.    Ad 4. Rząd polski od kilku lat stosuje politykę ochronną wobec przemysłu węglowego poprzez sukcesywne ograniczenia importu węgla do kraju. Niemniej Polskę, jako członka WTO, obowiązują zasady wynikające z przynależności do tej organizacji.    Celem ochrony rodzimego rynku minister gospodarki rozporządzeniem z dnia 31 marca br. wprowadził, wykorzystując prawo retorsji i art. 30 ust. 2 Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu - CEFTA, kontyngent ilościowy na węgiel z Czech w ilości 500 000 t, który obowiązuje do końca 1999 r. (DzU nr 32, poz. 317).    Ponadto w dniu 7 stycznia 1999 r. decyzją ministra gospodarki ustanowiony został kontyngent ilościowy do dnia 31 grudnia 2001 r. na przywóz na polski obszar celny węgla kamiennego pochodzącego z Federacji Rosyjskiej (MP nr 3, poz. 14). Kontyngenty te na poszczególne lata wynoszą:    - 1999 r. - 690 tys. ton,    - 2000 r. - 724 tys. ton,    - 2001 r. - 760 tys. ton.    Dodatkowo rozporządzeniem ministra gospodarki z dnia 30 września br. ustanowiony został kontyngent na przywóz węgla koksowego z Federacji Rosyjskiej w ilości 50 tys. ton (DzU nr 83, poz. 933).    Ad 5. Prowadzony przez Polskę proces restrukturyzacji przemysłu węgla kamiennego ma na celu ograniczenie strat finansowych generowanych przez ten sektor, a w efekcie doprowadzenie do jego efektywności ekonomicznej.    Proces restrukturyzacji polskiego górnictwa nie jest efektem dyskryminacji ze strony Unii Europejskiej, ponieważ reguły stosowane w tym procesie są takie same jak stosowane wobec przemysłu węglowego w krajach Unii Europejskiej.    Ad 6. Przyjęcie przez rząd RP ˝Programu reformy górnictwa węgla kamiennego w Polsce w latach 1998-2002˝ poprzedzone zostało licznymi prognozami popytu na węgiel kamienny. Podstawą wykonania tych prognoz były:    - prognozy zużycia węgla w perspektywie do 2010 r.,    - kształtowanie się tendencji w sprzedaży węgla w poszczególnych segmentach rynku krajowego,    - kształtowanie się tendencji zużycia węgla w poszczególnych segmentach rynku,    - kształtowanie się trendów produkcji przemysłowej niektórych produktów, do produkcji których zużywa się znacznych ilości węgla.    Z powyższych prognoz wynikało, że dla potrzeb programu rządowego poziomy zapotrzebowania na węgiel w kraju, jak również w energetyce zawodowej i koksownictwie zostały znacząco obniżone w porównaniu do wszystkich wcześniej wykonywanych i publikowanych prognoz.    Wyniki roku 1998 pokazały, że w świetle skumulowania się szeregu czynników zmieniających warunki na rynku węgla prognoza popytu krajowego na węgiel w roku 1998, przedstawiona w programie rządowym, nie odbiega znacząco od realizacji. Przyjęta natomiast w programie rządowym prognoza niewielkiego wzrostu sprzedaży węgla w kraju w roku 1999 i w latach następnych w porównaniu do 1998 r. oparta była na założeniach wzrostu zużycia węgla w energetyce zawodowej oraz podejmowanych działaniach dla ochrony rynku krajowego przed węglem importowanym. Niemniej w wyniku analizy tegorocznej sprzedaży należy się spodziewać, że w kolejnych latach nastąpi pogłębienie się rozbieżności prognozy zawartej w programie rządowym a realizacją.    Z tego też powodu konieczna jest weryfikacja prognoz popytu na węgiel krajowy, co znalazło odzwierciedlenie w ˝Korekcie programu rządowego reformy górnictwa węgla kamiennego w Polsce w latach 1998-1999˝, w której przedstawiono prognozę krajowego zużycia węgla kamiennego (według opracowań wykonanych w 1999 r.) w perspektywie do 2020 r. Prognozy te wynikają z:    - ˝Założeń polityki energetycznej Polski do 2020 r.˝ - ARE SA (1999 r.),    - ˝Prognoz zapotrzebowania krajowego oraz eksportu węgla kamiennego w latach 1999-2020˝ - Niezależny Ośrodek Ekonomiczny (sierpień 1999 r.),    - ˝Programu zapotrzebowania na węgiel kamienny i energię elektryczną˝ - ekspertyza PAN (1999 r.).    Ad 7. Z prognoz omówionych w punkcie poprzednim, wykonanych przez niezależne instytucje, wynika, że do roku 2020 zapotrzebowanie na węgiel kamienny w kraju, w zależności od przyjętego scenariusza, kształtowało się będzie następująco:    1) ARE - scenariusz bieżący:    - 85,7 mln ton w 2005 r.,    - 75,5 mln ton w 2020 r.,    2) NOBE:    - 91,3 mln ton w 2000 r.,    - 67,8 mln ton w 2020 r.    3) PAN - scenariusz górny:    - 91,0 mln ton w 2000 r.,    - 80,0 mln ton w 2020 r.,    scenariusz dolny:    - 91,0 mln ton w 2000 r.,    - 65,0 mln ton w 2020 r.    Należy założyć, że produkcja węgla w tym okresie będzie ściśle odpowiadała zapotrzebowaniu na węgiel.    Odnosząc się do prognoz zapotrzebowania na energię elektryczną, według opracowania PAN, przedstawiały się one będą następująco:    wariant wysoki:    - zużycie netto w 2020 r. - 191,0 TWh,    - wytwarzanie w 2020 r. - 263,5 TWh,    wariant niski:    - zużycie netto w 2020 r. - 164,5 TWh,    - wytwarzanie w 2020 r. - 226,8 TWh.    Ad 8. W krajach Unii Europejskiej według danych Elektricity Information 1998 - IEA Statistics Produkcja energii elektrycznej w państwach UE. (bez zużycia energii elektrycznej na pompowanie wody w elektrowniach szczyt.-pomp.) Rok 1997 1998 2000 2005*) 2010 Razem 2403,67 2455,55 2539,41 2527,79 2685,43 *) brak danych dla Hiszpanii    Wg danych Coal Information 1998 - IEA Statistics Produkcja węgla kamiennego w krajach UE Rok 1997 1998 2000 2005 Razem Mtpu 105,77 90,78 88,94 65,30 Mt 120,25 103,39 - -    Ad 9. W polskim ustawodawstwie nie ma przeciwskazań do tworzenia i powstawania podmiotów prawa handlowego na bazie majątku kopalń węgla kamiennego oraz jednostek energetyki zawodowej, w tym szczególnie elektrowni.    Podstawę w tym zakresie stanowi Kodeks handlowy oraz wola zainteresowanych podmiotów. Jedynym warunkiem tworzenia takich podmiotów jest rachunek ekonomiczny, potwierdzający funkcjonowanie nowo powołanej jednostki w warunkach gospodarki rynkowej w dłuższym okresie czasu, przy założeniu osiągania dodatniego wyniku ekonomicznego.    Ad 12. W celu likwidacji zbędnych pośredników w handlu węglem podejmowane były i są od dłuższego czasu określone działania. W ostatnich miesiącach w tej sprawie podjęte zostały uchwały Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, mające na celu uporządkowanie procesu sprzedaży węgla.    Zgodnie z podjętymi we wrześniu uchwałami WZA zarządy spółek węglowych zobligowane zostały do określenia zasad sprzedaży węgla przy założeniu, że terminy płatności za dostawy węgla nie powinny przekraczać 30 dni od daty wystawienia faktury. Jednocześnie w uchwałach spółek węglowych przyjęto zasadę, że sprzedaż węgla dla odbiorców zużywających więcej niż 150 tys. ton węgla na rok odbywała się będzie wyłącznie na podstawie umów kupna-sprzedaży zawierających bezpośrednio z odbiorcami. Natomiast sprzedaż węgla dla odbiorców zużywających mniej niż 150 tys. ton węgla na rok odbywała się będzie na podstawie umów kupna-sprzedaży zawieranych bezpośrednio z odbiorcami lub pośrednikami spełniającymi określone warunki (tzw. autoryzowanymi sprzedawcami).    Ad 13. Odpowiedź w pkt. 4.    Ad 14. Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. wprowadziła obowiązek zawarcia z członkami zarządów spółek węglowych i samodzielnych kopalń tzw. umów menedżerskich. Zgodnie z tymi umowami wysokość wynagrodzenia prezesa zarządu i pozostałych członków zarządu uzależniona została od realizacji zadań określonych w biznesplanach. Umowy takie, o charakterze cywilno-prawnym, zawarte zostały w dniu 8 marca br. ze wszystkimi członkami zarządów spółek węglowych. W ich wyniku wynagrodzenie zasadnicze członków zarządów zostało obniżone o ok. 20%. Jednocześnie wynikająca z tych umów premia uzależniona została od realizacji zadań określonych przez WZA.    Ad 15. Od chwili zaistnienia konfliktowej sytuacji zarząd oraz przedstawiciele NSW SA prowadzą cały czas rozmowy z przedstawicielami załogi, w tym zwłaszcza ze Społecznym Komitetem Ratowania Kopalni. Argumenty przedkładane przez NSW SA nie znajdują jednak zrozumienia wśród przedstawicieli załogi.    Jeszcze raz chciałbym podkreślić, że decyzja zarządu NSW SA o likwidacji kopalni ˝Siersza˝ wynikała jedynie z przesłanek ekonomicznych. Podejmując decyzję o postawieniu w stan likwidacji kopalni ˝Siersza˝, zarząd NSW SA przeprowadził komplet wnikliwych analiz ekonomicznych, które wykazały, że kopalnia jest trwale nierentowna. Jednocześnie wszystkim pracownikom kopalni zapewniono pracę w innych zakładach NSW SA lub osłony socjalne w ramach Górniczego Pakietu Socjalnego.    Odnosząc się do propozycji powołania nowego podmiotu - Zakładu Górniczego ˝Siersza˝ sp. z o.o. z udziałem elektrowni, chcę zauważyć, że analiza ekonomiczna możliwości powołania takiego zakładu, wykonana przez dwie niezależne firmy audytorskie: Energy Management And Conservation Agency SA w Warszawie wybrana przez SKRK ˝Siersza˝ i elektrownię ˝Siersza˝, Corect Consulting w Katowicach, w obu przypadkach nie wykazała możliwości osiągnięcia dodatnich wyników finansowych przez ten zakład do 2008 r.    Reasumując, chcę podkreślić, że głównymi przyczynami podjęcia decyzji o likwidacji KWK ˝Siersza˝ były:    1) kończące się udostępnione złoże,    2) wysoko zasiarczony i niskokaloryczny węgiel,    3) brak zgody samorządu lokalnego na eksploatację pod osiedlem mieszkaniowym,    4) trwała nierentowność kopalni.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jan Szlązak    Warszawa, dnia 20 grudnia 1999 r.