Debaty sejmoweXIV Kadencja

Interpelacja w sprawie restrukturyzacji i prywatyzacji sektora wielkiej syntezy chemicznej oraz przyszłości firm tej branży na przykładzie Zakładów Azotowych SA w Puławach i nieprawidłowości w nich występujących

   Szanowny Panie Ministrze! W dniu 4 czerwca 2002 r. Rada Ministrów przyjęła ˝Strategię dla przemysłu chemicznego w Polsce do 2010 roku˝ opracowaną na podstawie założeń do programu przedstawionych przez Naftę Polską.    W trakcie debaty sejmowej w dniu 13 listopada 2002 r. w sprawie informacji Rządu dotyczącej projektu konsolidacji branż Wielkiej Syntezy Chemicznej (WSCh) dowiedzieliśmy się, że rządowa strategia, a właściwie jej założenia, obejmuje przygotowanie i realizację restrukturyzacji i konsolidacji produktowej oraz prywatyzację spółek WSCh i podmiotów powstałych w wyniku restrukturyzacji w okresie od 2 do 5 lat. Zadania te miały być wykonane przez spółkę Nafta Polska. Koszty oceniono wstępnie na 65 mln zł w ciągu 5 lat, z czego ok. 25 mln zł do końca 2003 roku. Pan Ireneusz Sitarski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Skarbu Państwa poinformował, że do końca 2002 roku przedstawiona zostanie szczegółowa strategia restrukturyzacji i prywatyzacji podmiotów sektora.    Pomimo że był to etap prac analitycznych, podjęto jednocześnie realizację projektu. W lipcu 2002 r. na podstawie decyzji rządu Minister Skarbu Państwa udzielił pełnomocnictwa na rzecz Nafty Polskiej do wykonywania praw z akcji następujących spółek: Zakładów Azotowych Puławy S.A., Zakładów Azotowych Kędzierzyn S.A., Zakładów Azotowych w Tarnowie-Mościcach S.A., Zakładów Chemicznych Police S.A., Zakładów Chemicznych Organika-Sarzyna S.A.    Mieliśmy więc tylko ogólne założenia strategii, ale i fakty dokonane i ich konsekwencje. Powyższe firmy utraciły swą niezależność, a WSCh nabyła dodatkowy szczebel zarządczy generujący nieznane nam koszty. Nafta Polska poza działaniami strategicznymi podejmowała również bieżące decyzje.    Pan minister Sitarski twierdził, że Nafta Polska w sposób naturalny i oczywisty powinna koordynować planowane działania, jednak już w tym czasie działania Nafty Polskiej budziły poważne wątpliwości. Utworzoną w maju 1996 r. spółkę, która formalnie miała zakończyć swój żywot 31 grudnia 2001 r., powołano do prowadzenia procesów restrukturyzacyjnych i prywatyzacyjnych w sektorze naftowym. Nie zostały one zakończone do dziś, a skuteczność ich realizacji okazała się dalece niezadowalająca. Przypomnę też, że w informacji NIK z września 2001 roku opisano liczne uchybienia w procesie restrukturyzacji sektora petrochemicznego realizowanym przez Naftę Polską, a w tym nadmierne wydatki na firmy doradcze. I tym razem do wykonania zadań w sektorze WSCh Nafta Polska zatrudniła doradcę-firmę konsultingową Gemini Ernst & Young Polska.    We wspomnianej debacie sejmowej zgłoszono wiele uwag, zarówno co do roli spółki Nafta Polska, jak i co do istoty proponowanych przedsięwzięć. Pytano, czy nie będzie tak, że zainwestujemy znaczne środki publiczne, aby dokonać penetracji przemysłu chemicznego i wydzielić z niego najbardziej dochodowe części, które po połączeniu zostaną sprywatyzowane, natomiast resztę pozostawi się państwu, na którego pomoc będzie stale zdana. Czy wprowadzenie niepewności w zakresie kierunków rozwoju oraz zmian w strukturze i własności jego podmiotów w rzeczywistości nie zablokuje skądinąd potrzebnych działań restrukturyzacyjnych i naprawczych w sektorze, czy nie opóźni to przystosowania firm sektora do współzawodnictwa na międzynarodowym rynku i jednocześnie odbierze możliwość indywidualnej drogi rozwoju poszczególnym firmom chemicznym?    Każdy z zakładów posiadał już bowiem własne badania i własną strategię restrukturyzacji i rozwoju. Dodajmy, że strategia rozwoju większości spółek sektora zakłada zmianę struktury asortymentowej w kierunku zwiększenia udziału sektora pozanawozowego (chemikaliów) produktów o wysokiej rentowności i poprzez to podwyższenia rentowności produkcji. Oparta była na założeniu, że im bardziej zróżnicowany asortyment produkcji, tym większa odporność na cykle koniunkturalne. Natomiast zaprezentowana koncepcja konsolidacji produktowej stanowiła odwrotność opisanej wyżej strategii.    Panie Ministrze, wiele wskazuje na to, że wszystkie powyższe wątpliwości są nadal aktualne. Nadal niepewna jest przyszłość firm sektora, w tym Zakładów Azotowych ˝Puławy˝.    Otóż w dniu 12 listopada 2003 r. rząd przyjął ostatecznie ˝Strategię restrukturyzacji i prywatyzacji sektora WSCh˝, zakładającą utworzenie Polskiego Koncernu Nawozowego. Jakiś czas później pojawiły się kolejne pomysły prywatyzacyjne, tj. indywidualne ścieżki. I tak np. zarząd Zakładów Azotowych ˝Puławy˝ opracował w związku z tym ˝Strategię indywidualną ZAP˝ i w grudniu 2003 roku zaprezentował ją zarządom organizacji związkowych jako możliwą do realizacji. Z kolei 15 kwietnia 2004 r. podczas posiedzenia Zespołu Trójstronnego ds. Branży Chemicznej prezes Nafty Polskiej zaprezentował koncepcję utworzenia Zjednoczonych Fabryk Nawozów Azotowych. W połowie maja Nafta Polska miała przedstawić szczegółową informację o swych planach, jednakże do dziś członkowie Zespołu nie otrzymali żadnych materiałów na ten temat.    Tymczasem nieoficjalnie mówi się, że 5 sierpnia Nafta Polska przedstawiła nową strategię dotyczącą prywatyzacji Zakładów Azotowych ˝Puławy˝. Według tych informacji dwie firmy wyraziły chęć stania się inwestorem ZAP. Według nieoficjalnych informacji te dwie firmy to AGROLINZ i SKW PIETERITZ. Obawy związkowców wzbudza szczególnie firma z Pieteritz, która jest spółką zależną od firm AMEROPA i AGROFERT. Te dwie firmy, inwestując w Pieteritz, doprowadziły do redukcji poziomu zatrudnienia z 7 tys. osób do 700. Ze wspomnianych informacji wynika, że te dwa podmioty związane są blisko właśnie z firmą AGROLINZ. Podobno Nafta Polska zwróciła się już do Zakładów Azotowych ˝Puławy˝ z prośbą o sporządzenie stosownych analiz. Jeśli te informacje są prawdziwe, to należy przyznać, że obawy o przyszłość ZAP są bardzo uzasadnione.    W tej sytuacji nie dziwi też fakt, że w ostatnim czasie media, zarówno ogólnopolskie, jak i lokalne donosiły o licznych nieprawidłowościach, jakie mają miejsce w Zakładach Azotowych w Puławach. Związkowcy, a w szczególności Związek Zawodowy Pracowników Ruchu Ciągłego (zrzeszający prawie 1/3 załogi) zarzucają Zarządowi Zakładów m.in. łamanie Kodeksu pracy poprzez wypowiedzenie i brak woli zawarcia nowego zakładowego układu zbiorowego pracy, nierówne traktowanie pracowników w zakresie wynagradzania (co zostało potwierdzone przez kontrolę PIP) i zatrudniania. Podnoszony jest również zarzut nieprzestrzegania w tej firmie przepisów BHP, w wyniku czego na przestrzeni ostatnich trzech miesięcy doszło tam do dwóch poważnych wypadków, w których ucierpiało pięciu pracowników. Zarządowi ˝Azotów˝ zarzuca się również łamanie ustawy o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa poprzez wniesienie do tworzonej spółki KOLZAP wkładu łącznej wartości 980 000 zł bez wymaganej zgody Skarbu Państwa. Bez tej zgody przeprowadzono również wydzierżawienie na rzecz tej spółki zorganizowanej części przedsiębiorstwa pod nazwą Zakład Transportu Kolejowego. Wartość dzierżawionego majątku to ponad 4 mln zł. Związkowcy podnoszą również manipulowanie finansami ZAP, łamanie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw, prywatę i niegospodarność. Razi szczególnie informacja o imprezie dla kontrahentów zorganizowanej w Janowcu w czerwcu br., której koszt według związkowców wyniósł ok. 350 tys. zł. Wiadome mi jest, że Pan Minister otrzymał list od związku ZPRC, który szczegółowo opisuje przedstawione przeze mnie w sposób skrótowy zarzuty. Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:    1. Jakie działania podejmuje dziś Nafta Polska w zakresie restrukturyzacji i prywatyzacji sektora wielkiej syntezy chemicznej i jakie koszty wygenerowały działania tej spółki?    2. Jakie są ostateczne decyzje rządu w sprawie sektora wielkiej syntezy chemicznej?    3. Czy ostatnio zaprezentowana droga prywatyzacji nie doprowadzi do wyprzedaży majątku Zakładów Azotowych ˝Puławy˝ oraz do zbiorowych zwolnień pracowników?    4. Czy dla Zakładów Azotowych ˝Puławy˝ najbezpieczniejszą drogą nie byłaby prywatyzacja poprzez giełdę papierów wartościowych?    5. Jak i kiedy Ministerstwo Skarbu Państwa zamierza ustosunkować się do długiej listy zarzutów, jakie zostały postawione Zarządowi Zakładów Azotowych ˝Puławy˝ przez Związek Zawodowy Pracowników Ruchu Ciągłego i czy zostaną w związku z tym wyciągnięte odpowiednie konsekwencje personalne?    Z wyrazami szacunku    Poseł Elżbieta Kruk    Warszawa, dnia 26 września 2004 r.